Κώστας Γ. Τσιλιμαντός - ΠΩΓΩΝΙΣΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

Ο ΝΙΚΟΣ Θ. ΥΦΑΝΤΗΣ έγραψε για το "ΠΩΓΩΝΙΣΙΟΣ ΛΟΓΟΣ, ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ" , 13-10-2010, Πρωινός Λόγος

Κώστας Τσιλιμαντός — Thu, 12 Jul 2012 20:22:52 +0000

Ο Κώστας Τσιλιμαντός, γέννημα και θρέμμα της Βοστίνας (Πωγωνιανής), φιλόλογος με πνευματική και φιλολογική θωράκιση, μας χάρισε το τελευταίο του πόνημα <<Πωγωνίσιος Λόγος - Γλωσσικά και Παροιμίες>> Αθήνα 2010. Τελείωσε το Δημοτικό σχολείο του χωριού του και δύο γυμνασιακές χρονιές και μετά βρέθηκε στην Κωσταντινούπολη όπου και φοίτησε στο Ζωγράφειο και στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Σπούδασε με υποτροφία του ΙΚΥ στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και μετεκπαιδεύτικε στο διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης (ΔΜΕ). Υπηρέτησε απο τη θέση του φιλόλογου και του διευθυντή στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, απ' όπου και συνταξιοδοτήθηκε.

Απο μικρός έγραφε στίχους . Μερικά πρωτόλεια (διηγήματα) δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό της Κωνσταντινουπόλεως <<Παιδικό Φώς>> .Άλλα ποιήματα του και κριτικές συναντούμε στην <<Ηπειρωτική Εστία>> όπου παρουσίασε σε μετάφραση και Τούρκικους ποιητές. Υπήρξε συνεργάτης της εφημερίδας <<Επτάλοφος>>, στην οποία περιέχεται ένα σημαντικό έργο απο βιβλιοκριτικές, ταξιδιωτικά, φιλολογικά και λογοτεχνικά έργα. Σήμερα συνεργάζεται με το περιοδικό <<Φηγός>>, τον <<Πρωινό λόγο>> Ιωαννίνων και την μηνιαία εφημερίδα της Κων/λεως <<Ο Πολίτης>>. Μετέφρασε δοκιμαστικά τον Θέογνη και εξέδωσε μια συλλογή ανεκδότων απο αρχαίους, με τίτλο <Φιλόγελως>> και δύο ποιητικές συλλογές <<Pectore Ab imo>> και <<Μ' ένα δρεπάνι φώς>>. Έργο ζωής του αποτέλεσε η μετάφραση της Αινειάδαςτου Βιργίλιου που εκδώθηκε το 2007 απο τις εκδόσεις "Ταξιδευτής".

Το παρόν βιβλίο αφιερωμένο <<Στην ιερή σκιά της μητέρας μου>> διαιρείται σε δύο μέρη: Το Α' και κύριο μέρος (σελ 41-240) περιέχει το λεξικό και το Β' (σελ 241-288) περιλαμβάνει παροιμίες και παροιμιώδεις εκφράσεις στο Πωγώνι και όμοιες η συγγενείς τούρκικες. Πρίν απο την καταγραφή και ερμηνεία των λέξεων, πρός διευκόλυνση του αναγνώστη, ασχολείται με γραμματικά φαινόμενα που παρατηρούνται στην περιοχή του Πωγωνίου, με ρήματα, με φωνές, με χρόνους κτλ. καθώς και με ουσιαστικά και επίθετα (αρσενικά, θηλυκά, και ουδέτερα) με φαινομενικές καταλήξεις και με επιρήμματα. Πολλές απο τις περιεχόμενες λέξεις (όπως και παροιμίες) μιλιούνται και στον ευρύτερο χώρο και πέρα απο τα σύνορα στο μικρό πάνω Πωγώνι, στη Δερόπολη και στη Μαυρη Ρίζα, περιοχές που γειτνιάζουν με το Πωγώνι και οι οποίες παλαιότερα, πρίν απο την υπαγωγή στο αλβανικό κράτος, αποτελούσαν ενιαίο και αδιάσπαστο χώρο, που δεν διέφερε σε τίποτα και γλωσσικά απο τον χώρο του Πωγωνίου.

Στην ντοπιολαλιά της περιοχής χρησιμοποιούνται αρκετοι φραστικοί τρόποι ή και φραστικά σχήματα, ζωντανεύοντας το λόγο. Παρατηρούμε, και μέσα απο το παρατιθέμενο λεξιλόγιο, ότι η κάθε λέξη έχει το δικό της ύφος και το προσωπικό της χώρο. Ασφαλώς είναι γνωστό, ότι ο καθένας με τη μητρική του γώσσα εξωτερικεύει και διατυπώνει με πολλές ιδιότυπες εκφράσεις τα νοήματα του. Αυτές οι τοπικές γλωσσικές εκφράσεις, ιδιωματικές λέξεις, χαρακτηρίζουν το τοπικό γλωσσικό όργανο. Τα γλωσσικά στοιχεία που απαρτίζουν την Πωγωνίσια γλώσσα είναι και κληροδοτημένα και επίκτητα, ανάμεικτα, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και ανάλογα με τις ιστορικές περιπέτειες και τους λαούς, με τους οποίους οι κάτοικοι ήρθαν σε ειρηνική ή βίαιη επαφή. Λεξιδάνεια που πολιτογραφήθηκαν και ενσωματώθηκαν στην τοπική μας γλώσσα προέρχονται απο λέξεις λατινικές, σλάβικες (σέρβικες), τούρκικες (κατα κύριο λόγο), αλβανικές, ιταλικές. Οι λέξεις αυτές, κατέληξαν σε κοινή χρήση,μετά απο την μακραίωνη ρωμαΐκή κατάκτηση, τη Σερβοκρατία, τη σκοτεινή περίοδιοδο της τουρκοκρατίας και απο την επαφή και επικοινωνία με Αλβανούς και Ιταλούς. Ο ίδιος θα γράψει εισαγωγικά: <<Βέβαια η γλώσσα μας δέχτηκε κατα το διαστημα των σκοτεινών χρόνων και πολλά ξενικά στοιχεία τούρκικα, σλάβικα, φράγκικα, βενετικά. Πολλά απο αυτά θα τα βρείτε στην παρούσα συλλογή>>. Το παρόν λεξικό περιέχει λέξειες απο το τοπικό Πωγωνίσιο γλωσσικό ιδίωμα, το οποίο σχετίζεται με τις συνθήκες της ζωής των κατοίκων και με τις επαφές του με τους επήλυδες Σέρβους, Τούρκους, Αλβανούς, Ιταλούς, κατα την πολύχρονη ιστορική διαδρομή. Οι λέξεις καταχωρισμένες με αλφαβητική σειρά είναι αποτέλεσμα επίπονης και επίμονης ερευνητικής προσπάθειας και συλλογής.

Στο Β' μέρος ο συγγραφέας παραθέτει παροιμίες και παροιμιώδεις εκφράσεις απο το Πωγώνι. Οι παροιμίες είναι σύντομες λαϊκές γνώμες, που αλληγορικά ή αληθινά εκφράζουν αλήθειες βεβαιωμένες απο την πείρα της ζωής. Πολλές φορές διανθίζονται με σύντομες επιγραμματικές εκφράσεις. Οι παροιμίες είναι μέρος της λαοδοξίας. Καταστάλαγμα πολύχρονης πείρας, που εκφράζεται με μια γενική και αφηρημένη έννοια, π.χ. <<Όποιος βιάζεται σκοντάφτει>>. Διακρίνονται οι παροιμίες για την αλληγορική τους σημασία, όπως: <<ο Μανωλης με τα λόγια χτίζει ανώγεια και κατώγεια>>. Παροιμία που καταδικάζει την φλυαρία και τα άνοστα και ανεφάρμοστα λόγια. Η λαϊκή σοφία για να τονίσει πως όσα κανείς αποκτά με άνομα μέσα, σκορπίζονται, μας το λέει στη χαρακτηριστική παροιμία: <<Ανεμομαζώματα διαολοσκορπίσματα>> ή <<Αδικομαζόματα διαολοσκορπίσματα>>. Πολλές παροιμίες διακρίνονται για τη πολυσημία τους, όπως: <<Αλλού πατάς κι αλλού κοιτάς>>, για ανθρώπους άμυαλους. Ερμηνεύοντας τη λέξη παροιμιόμυθος, γράφει: <<Ο παροιμιόμυθος είναι και αυτός παροιμία. Έχει τα χαρακτηριστικά παροιμίας, αλλά προέρχεται απο μύθο ή αληθινό περιστατικό>>. Αναγνωρίζει ο συγγραφέας ότι οι παροιμίες της παρούσης συλλογής δεν μιλήθηκαν μόνο στο Πωγώνι, αλλά έχουν πανελλαδική διάδοση. Έχω υπόψη
μια συλογή παροιμιών απο το Βορειοηπειρωτικό χώρο (Περιοχή Αργυροκάτρου και Αγίων Σαράντα) απο το δάσκαλο Γρηγόρη Κατσαλιδα στο βιβλίο του <<Η ταυτότητα του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού>>. Οι παροιμίες αυτης της συλλογής εχουν παρεμφερή σημασία ή ταυτίζονται με εκείνες της παρούσης συλλογής, έχοντας τες ιδιες υποθέσεις και τα ίδια συμπεράσματα. Αδελφικοί και συγγενικοί δεσμοί δεν είναι δυνατόν παρά να ταυτίζονται. Ο συγγραφέας γνώστης της τούρκικης γλώσσας (λόγω σπουδών) παραθέτει στο τέλος του βιβλίου τούρκικες παροιμίες γράφοντας μια ιδιαίτερη συγγένεια υπάρχει με τουρκικες παροιμίες. Δεδομένου ότι οι δύο λαοί εζησαν μαζί αιώνες, είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς <<τις ο δανείσας και τις ο δανεισθείς>>.

Στον πρόλογο του ο συγγραφέας νοσταλγικά θυμάται τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στη Βοστίνα (Πωγωνιανή) και τις λέξεις της νοσταλγίας, <<μήτρες γεννητικές - προσδιοριστικές συνείδησης>>. <<Αυτής της γλώσσας, θα γράψει, υπήρξα φορέας. Της γλώσσας των ημερών μου και μιας παλαιότερης μου μιλούσαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες απο βαθύτερα στρώματα...Λαλιάς που αρδεύτικε απο τα μυστικά κοιτάσματα και τις αναπνοές ενός τόπου και ενός τοπίου>>. Για τη γραφή της λέξης Πωγωνίσιος (οχι Πωγωνήσιος) ο συγγραφέαςτη δικαιολογεί γράφοντας ότι <<πρόκειται για την κατάληξη -σιος, σε μερικά και -ιος (και όχι -ησιος), όπως συμβαίνει με το επιθ. Περίσσ-ιος. Γι' αυτό και το Πωγώνι(ον), Πωγωνι-ανή, Πωγωνι-ακός, επομένως και Πωγωνί-σιος, ΄όπως μοναστηρι-ακός, μοναστηρί-σιος.\

Ο Κώστας Τσιλιμαντός, Πωγωνίσιος, Βοστινιώτης, φτωχός εκπαιδευτικός,έκλεισε μέσα του την παράδοση του κακοτράχαλου τόπου του με λειψό και άκαρπο χώμα και την αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα του και κληροδοτεί αξιοπρόσεκτο και συγκινητικό μνημείο της εργατικότητας του. Ποιητής με αισθητική αυτονομία, αυτάρκης στη συγγραφική του δραστηριότητα, αποτελεί ξεχωριστή φυσιογνωμία και πνευματική προσωπικότητα. Το προηγούμενο συγγραφικό του έργο αλλά και η παρούσα επιστημονική τεκμηριωμένη γλωσσική εργασία, αναντίρρητα έχουν ξεχωριστή και υπεύθυνη θέση στη νεοελληνική γραμματολογία. Με γερή και πλούσια γνωσιολογική αρματωσιά και με οξύ κριτικό πνεύμα η μελέτη για την Πωγωνίσια γλώσσα σφραγίστηκε απο το ύφος της γραφής του και απο την ιδιαίτερη θέρμη του λόγου του.

Πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση με πανόδετο εξώφυλλο που κοσμείται απο την Πωγωνίσια κόρη με την παραδοσιακή φορεσιά και με καθαρό και λαμπερό πρόσωπο. Η ζωή, φίλε Κώστα, μας προσφέρει χαρές και πίκρες, ψυχικές ταραχές και συναισθηματικά αποθέματα αλλα και δημιουργικές ανατάσεις. Τέτοιες ανατάσεις εύχομαι να σε συνοδεύσουν στη ζωή σου, ανατάσεις απο τις οποίες να εξορμούν νέα κανάλια πνευματικής δημιουργίας.

Ετικέτες:

ΠΩΓΩΝΙΣΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

ΝΙΚΟΣ Θ. ΥΦΑΝΤΗΣ

Ο Αθανάσιος Δέμος έγραψε για το "ΠΩΓΩΝΙΣΙΟΣ ΛΟΓΟΣ, ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ" , 29-08-2010, Πρωινός Λόγος

Κώστας Τσιλιμαντός — Thu, 12 Jul 2012 20:19:20 +0000

Ο Κώστας Ταιλιμσντός είναι ένας πολυγραφότατος Πωγωνήσιος φιλόλογος. Ξεκίνησε από τον έμμετρο (ποιητικό) λόγο για να σημειώσει και μεγάλες επιτυχίες στον μεταφραστικό και τον πεζό λόγο. Από παιδί ταξίδεψε με τα φτερά του Πηγάσου με πρώτους καρπούς τα επιτεύγματα του, που είδαν το φως της δημοσιότητας στο «Παιδικό φως» της Πόλης. Από τις στήλες της «Ηπειρωτικής Εστίας» δημοσιεύτηκαν ποιήματα του και κριτικές, καθώς κα μετάφραση Τούρκων ποιητών και διηγηματογράφων.

Να μη ξεχνούμε οτι η ποίηση είναι το πολυτιμότερο δώρο, που εχάρισε ο Θεός στον άνθρωπο. για την κατάκτηση των μεγάλων ιδανικών του πνευματικού κόσμου. Αυτό είχε υπόψη του ο Ζοχαρίας Παποντωνίου, όταν τιτλοφορούσε την ποιητική Συλλογή του «ΤΑ ΘΕΙΑ ΔΩΡΑ».

Αλλά, ο Κώστας Τσιλιμαντός δεν περιορίζεται στις προσωπικές εμπνεύσεις. Μετέφρασε δοκιμαστικά τον Θέογνη, εξεδωσε ένα βιβλίο με συλλογή ανεκδότων από τους αρχαίους με τον γενικό τίτλο "Φιλόγελως" και δύο ποιητικές συλλογές «Pectore Abimo" και «Μ' ένα δρεπάνι φως». Η -ανθολογία Κων/πολττών ποιητών του εικοστού αιώνα» τον περιέλαβε στις σελίδες της. Συνεργάστηκε με την μηνιαία πολιτική εφημερίδα -Επτάλοφος» με κριτικές, ταξιδιωτικά, ιστορικά, Φιλολογικά, εκπαιδευτικά και λογοτεχνικά θέματα καθ' όλο το διάστημα του βίου της. Δεκαοχτώ ποιήματά του με βιογραφικό και ερμηνευτικό σημείωμα δημοσιεύθηκαν μεταφρασμένα στο ένθετο ΚΙΤΑΡ(=βιβλίο) της τουρκικής εφημερίδας Gumhurriyet.

Τωρα διατελεί συνεργάτης του περιοδικού «Φηγός» που εκδίδεται από την Νομαρχία Ιωαννίνων, την ημερήσια εφημερίδα της ίδιας πόλης «Πρωινός Λόγος» και την μηνιαία εφημερίδα των εδώ Κωνστανποπολιτών «Ο Πολίτης».
Έργο ζωής αποτέλεσε γι' αυτόν η μετάφραση της Αινειάδας του Βιργιλίου, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις "Ταξιδευτής" το 2007. Έχοντας υπόψη τα παραπάνω, ορθώς ο Ν. Υφαντής στο βιβλίο του «Μνήμες και βιώματα από την Πωγωνιανή» περιέλαβε στο κεφάλαιο «Λόγιοι Βοστινιώτες» τον Κώστα Τσιλιμαντό (σελ 184-185).

***
Και να! Τώρα έχω μπροστά μου το νέο δημιούργημα του Κώστα Τσιλιμαντού. Είναι κάτι ξεχωριστό από τα συνήθη βιβλία που αναφέρονται στα χωριά με θέμα τα ιστορικά, λαογραφικά, πολιτιστικά, κλπ. Εγώ θα το ονόμαζα Γραμματική και λεξικό της ομιλουμένης γλώσσας από τον λαό της υπαίθρου μας.
Είναι γνωστό ότι τα κείμενα προϋπάρχουν της Γραμματικής. Από τα κείμενα αυτά συγκεντρώνονται οι γραμματικοί τύποι και διατυπώνονται οι κανόνες της Γραμματικής. Αυτή την οδό ακολουθεί και ο Κώστας Τσιλιμαντός. Από την ομιλία των ανθρώπων του λαού (κείμενα) καταλήγει σε κάποια συμπεράσματα για τα γραμματικά φαινόμενα. Π.χ. κλειάω και κλειώ. ζιάω καιζιώ.
κλειάς - ζιάς, κλειάει - ζιάει.
κλειούμε - ζιούμε. κλειάτε - ζιάτε,
κλειούν - ζιούν.
Σημαντικότερη παρατήρηση στη γλώσσα των απλών ανθρώπων του λαού είναι ότι διατηρεί πανάρχαιους ελληνικούς τύπους από τρεις χιλιάδες χρόνια, όπως θύρα, χερολαβή, ασπάζομαι, αλεξιβρόχιο και πολλά άλλα.
Και ο συγγραφέας παρατηρεί:
Από πού αυτή η παράδοση και από ποια μακρινά βάθη μας έρχεται αυτή η γλώσσα; Πώς μπόρεσε στα σκοτεινά χρόνια μισής χιλιετίας και πλέον αυτός ο λαός να κρατήσει τους θησαυρούς του; Δεν είναι μυστήριο δύο γριές αγράμματες, η μια στη Βοστίνα να λέει «καγώ» και η άλλη στις Δρυμάδες «αλεξιβρόχιο»; Μέσα στη συλλογή θα βρείτε λέξεις που μας έρχονται κατ' ευθείαν από τα ομηρικά κείμενα. Είναι αλήθεια πως οι άνθρωποι εκείνων των εποχών κάτεχαν λίγα μα σταθερά, έτσι που η μια γενιά να τα παραδίδει ως παρακαταθήκη στην άλλη. (Εδώ μας διοφεύγει μια βασική λεπτομέρεια: Τα ακούσματα από την ψαλμωρια της εκκλησίας έμεναν έναυλα στους αγράμματους ραγιάδες και με τη συχνή επανάληψη λέξεις της αρχαίας γινότανε κτήμα των ανθρώπων αυτών. Και τότε δεν άφηναν Κυριακή να μη πάνε στην Εκκλησία. Μια από τις προσφορές της Εκκλησίας).
Και είναι η γλώσσα μας. όπως πανθομολογείται, μα γλώσσα πρωτογενής νοηματικά, που συμπίπτει με αυτό που εκφράζει η λέξη (το σημαινόμενο). Μερικά παραδείγματα: υπάλληλος = ο άνθρωπος που είναι υπό τον άλλον. Περήφανος: υπερήφανος. υπερφανής. αυτός που φαίνεται .εμφανίζεται) υπεράνω των άλλων. (Ας μου επιτρέψει ο Κώστας να συμπληρώσω εδώ: Η ελληνική γλώσσα είναι η μόνη που χαρακτηρίζεται γλώσσα νοηματική. Όλες οι άλλες χαρακτηρίζονται «σημειολογικές», διότι τέτοιες είναι οι γλώσσες, στις οποίες αυθαιρέτως ορίζεται κατόπιν συμβάσεως (συμφωνίας)ότι το τάδε πράγμα θα το αποκαλούμε (θα το ονομάζουμε), όπως συμφωνήθηκε. Για παράδειγμα, όταν οι Αγγλοι λένε bridge, εννοούν την γέφυρα, χωρίς η ίδια η λέξη να σημαίνει κάτι. Στην ελληνική, όμως όταν λέμε γέφυρα (=γαία + επί + ύδωρ) εννοούμε ένα κομμάτι γης πάνω στο νερό, αυτό δηλαδή που είναι στην πραγματικότητα. Στην αγγλική, επίσης, η λέξη clever σημαίνει» έξυπνος. Στην ελληνική, όμως. -έξυπνος» είναι «ο έξω του ύπνου ευρισκόμενος», δηλαδή «αυτός που δεν κοιμάται (και κυριολεκτικά και μεταφορικά). Αυτός είναι και ο λόγος που οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές προηγμένης
τεχνολογίας δέχονται ως νοηματική μόνον την ελληνική γλώσσα και μόνον σ' αυτή δίνουν απαντήσεις...).
Ο Κώστας Τσιλιμαντος στο κεφάλαιο με τον γενικό τίτλο ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ παρουσιάζει πολύ εύστοχα ης παρεκκλίσεις στην ομιλία των Πωγωνισίων από τους γραμματικούς κανόνες. Για παράδειγμα: γίνεται αλλαγή γένους ο άμμος, αντί η άμμος. ο όχτος αντί η όχθη. Ανάπτυξη «γκ• γκαλντερίμι αντί καλντερίμι. γκαμήλα αντί καμήλα κλπ. Αλλά και η κατάταξη των διαφόρων μεταβολών λίαν εύστοχη. Αριθμούνται σε 147 οι παρατηρήσεις του στη διαμόρφωση της λαϊκής ομιλίας στο Πωγώνι. Φυσικά, δεν είναι δυνατό να αναφερθούν εδώ και οι 147 περιπτώσεις. Όμως. αξίζει να αναφέρει κανείς την περίπτωση 13. Τμήση της πρόθεσης παρά και τον παραλληλισμό με τον Όμηρο. Π.χ. μη παρά το ζώνεις, αντί μη το παραζώνεις. Στην Ιλιάδα του Ομήρου (Δ.157) κατά δ' όρκια πάτησαν, αντί καταπάτησαν. Ακολουθούν δύο άλλα μέρη του βιβλίου. Μέρος Α' ΛΕΞΙΚΟ Μέρος Β' ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ. Παροιμίες, παροιμιόμυθοι και παροιμιώδεις εκφράσεις από το Πωγώνι. 0 όρος παροιμιόμυθοι καθιερώθηκε για πρώτη φορά από τον καθηγητή της Λαογραφίας Δημήτριο Λουκάτο στο βιβλίο του -Νεο-ελληνικοί Παροιμιόμυθοι» 1972.
Ο Πωγωνίσιος Λόγος του Κώστα Τσιλιμαντού είναι μα σοβαρή δουλειά. Όλα δείχνουν μια ευσυνείδητη και πολύ επίπονη εργασία, γι' αυτό και επιτυγχάνει άριστα το επιδιωκόμενο. Είναι πραγματικά μια επιστημονική φιλολογική εργασία με αξιώσεις...
Μαζί με τα συγχαρητήρια εύχομαι στον αγαπητό Κώστα δύναμη νια νέες δημιουργίες.. -

Ετικέτες:

Αθανάσιος Δέμος

ΠΩΓΩΝΙΣΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

Πρωινός Λόγος

Τη γλώσσα... του έδωσαν ελληνική. Της Αγγελικής Παναγοπούλου, Athens Magazine 2011

Κώστας Τσιλιμαντός — Thu, 12 Jul 2012 20:15:28 +0000

Ο Κώστας Τσιλιμαντός, ως άνθρωπος των γραμμάτων και απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής, υπήρξε ανέκαθεν θιασώτης του καλού λόγου και των όμορφα καμωμένων λέξεων, ενώ στην πραγματικότητα δεν ένιωσε, πιστεύω, ποτέ την ανασφάλεια της αναγνώρισης από τους δήθεν περιώνυμους εκδοτικούς οίκους (που στο άγχος των «ευπώλητων» θυσιάζουν συχνά πραγματικά διαμάντια της νεοελληνικής γραμματείας).

Με τη συλλογή ανεκδότων από τους αρχαίους με τον γενικό τίτλο «Φιλόγελως» και τις δύο ποιητικές συλλογές «Pectore abimo» και «Μ' ένα δρεπάνι φως», δεν προξενεί εντύπωση το ότι η «Ανθολογία Κων/πολιτών ποιητών του 20ού αι.» τον συμπεριέλαβε στις σελίδες της. Άρθρα του και μελέτες έχουν κατά καιρούς φιλοξενηθεί σε σημαντικά έντυπα, ενώ έργο ζωής για εκείνον αποτέλεσε η έμμετρη μετάφραση της Αινειάδας του Βιργιλίου (εκδ. Ταξιδευτής, 2007). Αφορμή όμως αυτού του άρθρου στάθηκε το νέο έργο του με τίτλο «Πωγωνίσιος Λόγος-Γλωσσικά και Παροιμίες», που είναι προδιαγεγραμμένο να συγκινήσει κάθε εραστή της εξέλιξης της ελληνικής γλώσσας, όπως αυτή αποτυπώνεται στα ιδιώματα της πωγωνίσιας ντοπιολαλιάς.

Ένα λεξικό που ζωντανεύει στα αυτιά και τα μάτια μας, χωρίς περιττά φκιασίδια και υπερβολές, τη γνήσια ηπειρώτισσα μάννα ή τον απλό χωρικό, αποδεικνύοντας πως η γοητεία της ελληνικής γλώσσας βρίσκεται ακριβώς εκεί: στους απλούς και καθημερινούς χρήστες της. Μελετώντας αυτή την αξιοθαύμαστη και κοπιώδη προσπάθεια συλλογής τόσων εκφράσεων, παροιμιών και λέξεων, ένα μόνο με έκανε να απογοητευτώ: το ότι δεν υπάρχει αντίστοιχη εκδοτική προσπάθεια για κάθε ελληνικό γλωσσικό ιδίωμα.

07 Ιανουαρίου 2011

Ετικέτες:

Αγγελική Παναγοπούλου

ΠΩΓΩΝΙΣΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ